Durankulak Archaeological Park

Durankulak Archaeological Park to jedno z najważniejszych i najlepiej zachowanych stanowisk archeologicznych w Bułgarii, kluczowe dla zrozumienia wczesnej prehistorii Europy Południowo-Wschodniej, zwłaszcza epoki neolitu i eneolitu. Park położony jest w pobliżu wsi Durankulak, nad malowniczym jeziorem o tej samej nazwie, w gminie Shabla, w prowincji Dobricz, zaledwie kilka kilometrów od wybrzeża Morza Czarnego.

Centralnym punktem obszaru jest tzw. „Wielka Wyspa” (Golemiya Ostrov / Big Island), która dziś – na skutek zmian naturalnych i działalności człowieka – przekształciła się częściowo w półwysep. To właśnie tutaj rozpoczęło się stałe osadnictwo już ok. 5500–5300 p.n.e., w okresie neolitu. W kolejnych wiekach osada rozwijała się, przechodząc przez fazy kultury Hamangia i później Warna, stanowiąc ważne ogniwo w ewolucji społeczeństw prehistorycznych.

Podczas wieloletnich badań archeolodzy odkryli aż osiem warstw kulturowych – od wczesnego eneolitu (kultury Hamangia – faza „Blatnica”) po późny eneolit, epokę brązu, a nawet ślady osadnictwa średniowiecznego. W pobliżu, na zachodnim brzegu jeziora, znajdowała się rozległa nekropolia, licząca ponad 1200 grobów z epoki kamienia i miedzi.

Na „Wielkiej Wyspie” odnaleziono pozostałości domów ziemiankowych i prostokątnych konstrukcji z kamiennymi fundamentami, które uznaje się za jedne z najstarszych kamiennych budowli w Europie kontynentalnej. Liczne znaleziska – ceramika, narzędzia z krzemienia, wyroby z kości i metalu, ozdoby oraz przedmioty codziennego użytku – pozwalają odtworzyć obraz życia codziennego, struktur społecznych i wierzeń dawnych mieszkańców regionu.

Durankulak to nie tylko miejsce badań naukowych, ale także żywe muzeum pradziejów, ukazujące początki rolnictwa, osadnictwa i duchowości w tej części świata. Dziś park stanowi wyjątkowe połączenie natury, historii i archeologii, będąc obowiązkowym punktem dla każdego, kto interesuje się początkami europejskiej cywilizacji.