Jaskinia Wszystkich Świętych

Jaskinia Wszystkich Świętych stanowi część rozległego systemu jaskiniowego i jest ważnym obiektem zarówno dla speleologów, jak i miłośników przyrody. Znajduje się w rejonie wzgórza Pustelnica w Sokolich Górach i razem z pobliską Jaskinią Olsztyńską tworzy jeden z największych systemów jaskiń na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej.

Jaskinia powstała w wapieniach jurajskich w wyniku procesów krasowych, czyli stopniowego rozpuszczania skał przez wodę zawierającą dwutlenek węgla. W jej wnętrzu można spotkać liczne wąskie korytarze, pionowe studnie oraz większe komory, które łączą się w skomplikowany podziemny labirynt. Tego typu struktury są charakterystyczne dla jaskiń krasowych i świadczą o wielotysięcznym procesie kształtowania się podziemnego krajobrazu.

Pierwsze wzmianki o jaskini pochodzą z 1836 roku. Pod koniec XIX wieku prowadzono tu wydobycie kalcytu (szpatu), wykorzystywanego w przemyśle szklarskim. Niestety działalność ta doprowadziła do zniszczenia znacznej części nacieków jaskiniowych, takich jak stalaktyty i stalagmity. Obecnie jaskinia ma przede wszystkim znaczenie naukowe i eksploracyjne, dlatego odwiedzają ją głównie doświadczeni grotołazi oraz speleolodzy.

Wewnątrz panują specyficzne warunki mikroklimatyczne – temperatura przez cały rok utrzymuje się na poziomie około 5–8°C. Jest to możliwe dzięki temu, że wnętrze jaskini jest w dużym stopniu odizolowane od zmian temperatury na powierzchni. Tak stabilne środowisko sprzyja także występowaniu charakterystycznej fauny jaskiniowej, przystosowanej do życia w ciemności i wilgoci.