Opactwo Cystersów w Sulejowie

Cystersi z Szampanii pojawili się w Sulejowie za sprawą księcia Kazimierza II Sprawiedliwego. Miało to miejsce prawdopodobnie w 1176 roku i z tą datą przyjmuje się powstanie sulejowskiego klasztoru. Zakonnicy otrzymali też całą wieś, która wtedy leżała na ważnym szlaku handlowym łączącym północ i zachód Europy z Rusią. Znajdowała się tu przeprawa przez Pilicę, komora celna i spory targ. Razem z Sulejowem cystersi otrzymali też kilka okolicznych wsi, jednak szczytowym okresem rozwoju opactwa był XIII wiek, kiedy to mnisi byli już w posiadaniu około pięćdziesięciu wsi i czterdziestu pięciu dziesięcin. W wiekach XIV-XVII opactwo zostało rozbudowywane i zyskało fortyfikacje. XVIII wiek przyniósł trudny okres dla klasztoru, przyczyniła się do tego Konfederacja Barska, wielki pożar w 1790 roku i niechęć Króla Stanisława do zakonów, potem nastał czas zaborów, aż w 1818 roku opactwo przestało istnieć. W 1847 roku budowlę nawiedził kolejny pożar, ale sporą część udało się odbudować. Klasztor ucierpiał też w czasie I i II wojny światowej, jednak w latach 1946-1950 przeprowadzono prace konserwatorskie. Do przemian ustrojowych pełnił różne funkcje, głównie jako ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy. Do cystersów budowla wróciła w 1986 roku, którzy od 1990 roku do 2007 przeprowadzili całkowitą renowację zabytku. Obiekt udostępniono turystom, utworzono też muzeum, a latem odbywa się tu sporo imprez kulturalnych, część klasztoru pełni funkcję hotelu. Najważniejszą i najstarszą budowlą opactwa jest kościół, ze starszych zabudowań zachowała się część skrzydła wschodniego klasztoru, oraz obwarowania.