Pomnik poległych w I W.Ś. i cmentarz ewangelicki Białogóra

Białogóra - Wittenberg "...Pomnik poświęcony mieszkańcom wsi poległym podczas I wojny światowej ustawiony jest na terenie miejscowego cmentarza. Nie jest znana dokładna data jego odsłonięcia ani jego fundator. Na dwu stopniowej podstawie z kamiennej kostki ustawiono owalny kamień narzutowy. Do jego frontu wklejono płytę inskrypcyjną zawierającą 14 nazwisk. Na szczycie pomnika umieszczono metalowy krzyż. Pierwotnie pomnik otoczony był parkanem, a placyk wokoło obsypano piaskiem lub żwirem oraz otoczono krawężnikiem z biało malowanych kamieni polnych. W późniejszym okresie parkan wymieniono na żywopłot świerkowy. Nie przycinany i zaniedbany w latach powojennych żywopłot rozrósł się. Jego ślady, w formie karczu, widoczne są do dnia dzisiejszego. W okresie po drugiej wojnie światowej teren cmentarza oraz sam pomnik uległy poważnej destrukcji. Prawie połowa kostki składającej się na podstawę pomnika odpadła. Tablica z inskrypcjami została poważnie uszkodzona. Metalowy krzyż wieńczący pomnik został skradziony. Dzięki staraniom miejscowego proboszcza w latach 1998 - 2001 teren cmentarza został oczyszczony. Pomnik zaś poddano renowacji. Uzupełniono brakującą kostkę z podstawy pomnika. Uszczelniono i uzupełniono jej spoiny. Tablicę inskrypcyjną wymieniono. Kopia jest trochę większa od oryginału. Tekst starano się odtworzyć jak najdokładniej. Tak w treści jak i jego formie. Nie udało mi się potwierdzić zasłyszanej informacji iż nową tablice wykonano większą aby przykryć i zabezpieczyć pod nią oryginał. Podczas remontu pomnika na jego drugim stopniu umieszczono dodatkowo tablicę z czarnego granitu. Wklęsło ryty tekst, malowany na złoto, informuje: "Poległym i zaginionym w I-II wojnie światowej oraz mieszkańcom Białogóry i okolic". Na tablicy pomnika umieszczono imiona i nazwiska 14 osób. Niektóre z nich udało się odnaleźć w spisach poległych i rannych w wyniku działań wojennych Otto Brezlaff +27.1.15; Reserve-Jäger-Bataillon 7 Artur Dehn brak informacji Otto Labudde - wzmiankowany na liście opublikowanej w dniu 19.2.16 ; Na listach występuje również August Emil Otto z Białogóry (Wittenberg) +w wyniku ran lista z 18.6.1918 Karl Maike +16.8.1887 poległy, lista z 16.8.17 Gustav Mattick lekko ranny na liście z 29.3.15 Fritz Nimz brak informacji; na listach występuje Nimz Erich *22.8.1890 lista z -7.2.1917 - lekko ranny; 5.5.1917 - nadal ranny; 16.1.1918 - ranny; o poległym dowiadujemy się z zachowanych zdjęć. Rodzina uhonorowała poległego cenotafem na grobowcu. Zamieszczono tam informację: Fritz Nimz * 2.1.1889 +19.12.1914 Erwin Richter brak informacji Erich Radamacher poległy, lista z 1916-10-28 Friedrich Sylvester brak informacji Ludwig Schwabe brak informacji Heinrich Schwabe lista z 13.12.1914 - lekko ranny; Reserve-Infanterie-Regiment 201 Franz Steinke lista z 1.11.1915 - lekko ranny, Infanterie-Regiment 375; lista z 28.10.1916, ranny, Infanterie-Regiment 61; lista z 12.9.1917 - wcześniej zgłoszony poległy +4.9.1916 Erich Teske lista z 24.7.1917; występuje również Teske Ernst *16.12.1896 - lekko ranny Hermann Twork lista z 30.5.1918 - *18.2.? - niewyraźny skrót; lista z 1918.7.4 Twork (nie Troork) Hermann (nie Johann) *18.2 +. pod takim nazwiskiem występuje na liście z 14.6.1918 jako dotychczas ciężko ranny oraz z oznaczeniem + (zmarł)..." http://cmentarze.lebork.pl/index.php/pl/pomniki/266-bialogora-pomnik-poleglych-w-i-wojnie-swiatowej