Schron piechoty 33 w Uniszkach

W pobliżu Pomnika Obrońców Mławy, w miejscowości Uniszki, znajduje się schron piechoty nr 33. To jeden z nielicznych zachowanych fragmentów polskich umocnień z 1939 roku, należących do tzw. Pozycji Mławskiej, choć dziś jego pierwotna forma została w znacznym stopniu przekształcona. Obiekt ten był żelbetowym schronem bojowym, stanowiącym element systemu obronnego wznoszonego w pośpiechu latem 1939 roku, tuż przed wybuchem II wojny światowej.

Jego podstawową funkcją było prowadzenie ognia zarówno czołowego, jak i bocznego, co pozwalało skutecznie osłaniać newralgiczne kierunki natarcia wojsk niemieckich zmierzających w stronę Warszawy przez Mławę. Schron współdziałał z rozbudowaną siecią innych umocnień, takich jak okopy, rowy strzeleckie oraz zapory przeciwczołgowe, tworząc spójny system obrony.

W wyniku działań wojennych obiekt został częściowo zniszczony, a z czasem zaadaptowano go na Mauzoleum Żołnierzy Września. Dziś jego wnętrze pełni funkcję miejsca pamięci, gdzie upamiętniono żołnierzy poległych w bitwie pod Mławą. To nie tylko relikt militarnej historii, ale także symbol poświęcenia i determinacji polskich obrońców w pierwszych dniach wojny.