Zespół kramów „Czworobok” we Włodawie

Zespół kramów „Czworobok” we Włodawie to jeden z najcenniejszych i najbardziej charakterystycznych zabytków miasta. Znajduje się w centrum rynku we Włodawa i stanowi unikatowy przykład dawnej architektury handlowej.

Czworobok powstał w drugiej połowie XVIII wieku jako zespół kramów i jatek handlowych. Był własnością miejscowych rajców, kupców i rzemieślników, spośród których wielu było pochodzenia żydowskiego. Obiekt powstał prawdopodobnie z inicjatywy Jerzego Fleminga, właściciela miasta, w okresie rozwoju włodawskich jarmarków.

Budowla została wzniesiona na planie kwadratu, od czego pochodzi jej nazwa. Wewnątrz znajduje się obszerny dziedziniec otoczony ciągiem parterowych kramnic. Do wnętrza prowadzą dwie przeciwległe bramy przejazdowe usytuowane na osi wschód–zachód. Takie rozwiązanie urbanistyczne jest niezwykle rzadkie w Polsce i uznawane za unikatowe.

Przez stulecia Czworobok był handlowym sercem Włodawy. Koncentrowało się tutaj życie gospodarcze i społeczne mieszkańców – odbywał się handel, spotkania kupców oraz jarmarki. Dzięki położeniu pośrodku rynku stanowił centrum miejskiej aktywności.

Z Czworobokiem związana jest miejscowa legenda mówiąca, że na jego dziedzińcu miał odbyć się pojedynek pomiędzy Bohunem a Wołodyjowskim, bohaterami powieści „Ogniem i mieczem”. Choć nie ma historycznych ani literackich dowodów potwierdzających tę historię, legenda jest ważnym elementem lokalnej tradycji. Na jednej z bram znajduje się nawet figurka jeźdźca z szablą, utożsamianego przez mieszkańców z Bohunem.

Czworobok zachował swój historyczny charakter mimo licznych przebudów w XIX i XX wieku. Jest wpisany do rejestru zabytków i pozostaje jednym z symboli Włodawy oraz ważnym punktem na szlaku turystycznym miasta.