Bazylika kolegiacka w Chełmie

Położona na wzgórzu, w centrum Chełma bazylika kolegiacka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chełmie została zbudowana w w połowie XVIII wieku jako katedra unicka. Jeszcze wcześniej w tym miejscu stała cerkiew prawosławna z około 1260 roku. Świątynia przez wieki była kilkukrotnie przebudowywana i po pożarze w w 1802 roku odbudowana. W 1915 roku służyła jako skład broni i amunicji dla okupujących miasto wojsk austriackich. Kościół rzymskokatolicki przejął obiekt w 1919 roku. Chwilę po tym powstał tu kościół zakonny jezuitów, którzy starali się przywrócić kościołowi dawną świetność. Podczas II wojny światowej w czasie okupacji niemieckiej kościół został przekazany prawosławnym Ukraińcom, lecz w 1944 roku ponownie powrócił do katolików. Ten trójnawowy kościół zbudowany jest na planie krzyża łacińskiego. Posiada dwie wieże zwieńczone hełmami, oraz kopułę nad nawą zakończoną latarnią. Wewnątrz znajdziemy krypty grobowe greckokatolickich biskupów chełmskich. Poza tym nie zachowało się tu oryginalne wyposażenie. W ołtarzu głównym znajduje się replika Chełmskiej Ikony Matki Bożej - oryginał możemy zobaczyć w Muzeum Ikony Wołyńskiej w Łucku. Zabudowania otaczające bazylikę są siedzibą Chełmskiej Kapituły Kolegiackiej.