Kozacka wartownia spalskiej rezydencji w Dąbrowie

Kiedy Polska była pod zaborami miejscowość Spała w województwie łódzkim stała się letnią rezydnencją Carów rosyjskich. Szczególnie upodobał ją sobie Car Mikołaj II, który chętnie przyjeżdżał tu na polowania. Na jego potrzeby w Spale wybudowano potężną letnią rezydencję z zapleczem hotelowym i technicznym. Zwykły śmiertelnik nie miał wtedy możliwości przebywania w Spale. Strzegły jej wojska kozackie, a na rogatkach, przy drogach wjazdowych do miejscowości wybudowano stróżówki, w których służbę wartowniczą pełnili Kozacy. Były to charakterystyczne domki w stylu północnorosyjskim. Do dziś zachowały się trzy takie strażnice, jedna znajduje się za rzeką Pilicą przy drodze w kierunku Ciebłowic, druga na drodze wylotowej ze Spały w kierunku Tomaszowa i trzecia najmniej przebudowana i najbardziej oryginalna we wsi Dąbrowa, na północny zachód od Spały. Wygląda ona niesamowicie pośród typowych wiejskich domów Mazowsza, jak by przeniesiona z rosyjskiej kreskówki. Obecnie jest prywatnym budynkiem mieszkalnym, więc możemy ją tylko zobaczyć z zewnątrz, ale cieszy fakt, że właściciel dba o dobry wygląd tej niesamowitej północnorosyjskiej budowli.