Opactwo Cystersów w Lubiążu

W Lubiążu, w województwie dolnośląskim, przy przeprawie przez Odrę, w odległości 54 km od Wrocławia znajdziemy jeden z największych zabytków tej klasy w Europie. Jednocześnie jest to największe opactwo cysterskie na świecie. Jest też drugim co do wielkości obiektem sakralnym na świecie po kompleksie pałacowo-klasztornym Eskurial w Hiszpanii. Opactwo nazywane arcydziełem śląskiego baroku składa się z bazyliki Wniebowzięcia NMP z lat 1307–1340, zbudowanej na pozostałościach romańskiego kościoła z XII w. Jest tu też pomocniczy kościół św. Jakuba, zabudowania klasztorne, zabudowania gospodarcze i pałac opatów z przełomu XVII/XVIII wieku. Fasada klasztoru jest najdłuższą fasadą barokową w Europie, ma długość 223 metrów i posiada aż 600 okien, powierzchnia dachów zajmuje tu 2,5 ha. Krypty kryją 98 mumii opatów cysterskich i zakonników, a także nagrobki Piastów Śląskich. Jednak Cystersi nie byli pierwszymi zakonnikami w Lubiążu, przed nimi klasztor założyli tu benedyktyni w 1150 roku. Cystersi przybyli tu 13 lat później sprowadzeni przez Bolesława Wysokiego. W średniowieczu klasztor był ważnym ośrodkiem kultury i piśmiennictwa. Upadek opactwu przyniosły wojny husyckie, spalono wtedy wszystkie zabudowania, ale w XV wieku udało się opactwo odbudować, klasztor został wtedy też ufortyfikowany. Koniec okresu świetności klasztoru przypada na pierwszą połowę XVIII wieku kiedy tereny te zajęli Prusacy i w 1810 roku skasowali zakon. W czasie II wojny światowej w lochach klasztoru Niemcy uruchomili produkcję części do rakiet V1 i V2. Dalsza dewastacja klasztoru miała miejsce w 1945 r. przez Rosjan. Szukali oni tu skarbów niszcząc trumny Piastów śląskich i kradnąc insygnia władzy. Potem w klasztorze urządzono szpital, a następnie magazyny muzealne. Obecnie od wielu lat prowadzone są tu prace renowacyjne, głównie dzięki staraniom wrocławskiej Fundacji Lubiąż. Od 1996 kompleks udostępniono do zwiedzania i możemy tu liczyć na ciekawe imprezy, najbardziej znana to wybrane koncerty corocznego Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans, oraz Slot art festiwal. Jako ciekawostkę można dodać, że w 1997 roku zainteresowany kupnem zespołu był Michael Jackson.