Pamätník čs. armádneho zboru na Przełęczy Dukielskiej

Pamätník čs. armádneho zboru na Przełęczy Dukielskiej w Vyšnym Komárniku (Słowacja) upamiętnia krwawe walki Karpacko-Dukielskiej operacji z jesieni 1944 roku. Monument wzniesiono tuż przy granicy słowacko-polskiej, w centralnym punkcie dawnego pola bitwy, które obecnie stanowi część muzeum plenerowego.

Uroczyste odsłonięcie pomnika odbyło się 2 października 1949 roku. Jego głównym elementem jest 28-metrowy kamienny pylon w kształcie litery „V” – symbolu przełamania obrony i „bramy Dukli”. Projekt architektoniczny opracował inż. arch. Josef Grus, a autorem rzeźby żołnierza był akademicki rzeźbiarz Ján Adolf Vítek. W 2014 roku przywrócono kopię pierwotnej figury z 1949 roku, zastępując wcześniejszą kompozycję zatytułowaną Žalujem….

Pylon prowadzi do obrzędowej sali-kolumbarium, której portal zdobią reliefy przedstawiające drogę bojową z Buzułuku do Pragi. Wzdłuż dojścia rozciąga się kolumnada z ośmioma tablicami z brązu, na których widnieją nazwiska 1 265 żołnierzy 1. Korpusu Czechosłowackiego poległych w bitwie. U stóp pomnika znajduje się wojenny cmentarz z mogiłami 565 żołnierzy oraz osobnym grobem gen. bryg. Jaroslava Vedrala-Sázavskiego.

Zespół pamięci obejmuje także Aleję Bohaterów z piętnastoma popiersiami (1982) oraz rozległą ekspozycję ciężkiego sprzętu z II wojny światowej rozmieszczoną na dawnym polu bitwy. Całość uzupełnia wieża widokowa (ok. 49 m), usytuowana tuż przy granicy i nawiązująca do dawnej obserwatorni gen. Ludvíka Svobody.