Poniemiecka zapora wodna - Kalkownia

W głębi lasu, z dala od uczęszczanych szlaków, kryje się intrygująca pozostałość przeszłości — poniemiecka zapora wodna w pobliżu wioski Kalkownia. Według wielu opracowań historycznych obiekt ten miał być częścią niemieckiego systemu umocnień z 1938 roku, określanego jako Pozycja Olsztynecka (Hohenstein-Stellung). Konstrukcja prawdopodobnie była zaprojektowana z myślą o strategicznym spiętrzeniu wód rzeki Witramówki, co w razie konfliktu umożliwiłoby zalanie okolicznych terenów, w tym ważnego przesmyku drogowego, skutecznie blokując ruch wojsk przeciwnika w kierunku Prus Wschodnich.

Nie brakuje jednak alternatywnych interpretacji. Część badaczy sugeruje, że zapora mogła pierwotnie pełnić funkcje czysto gospodarcze — zasilać pobliski młyn wodny, tartak lub niewielką elektrownię wodną działającą w osadzie Johannenthal aż do 1945 roku. Tego typu infrastruktura była wówczas dość powszechna i często adaptowana do nowych celów w okresie narastającego napięcia militarnego.

Ciekawostką jest fakt, że podobne obiekty hydrotechniczne bywały projektowane w sposób umożliwiający ich szybkie przekształcenie w narzędzia obronne — wystarczyło zamknąć odpowiednie śluzy lub uszkodzić konstrukcję w kontrolowany sposób, by wywołać nagłe podtopienia. Dziś miejsce to pozostaje mało znane, co tylko dodaje mu tajemniczości i sprawia, że jest interesującym celem dla pasjonatów historii i eksploracji terenowej.