Starożytny Teatr w Eretrii

Starożytny Teatr w Eretrii jest jednym z najważniejszych zabytków archeologicznych regionu i znakomitym przykładem starożytnej architektury teatralnej Grecji. Położony w zachodniej części miasta, w tzw. dzielnicy teatralnej, teatr sąsiadował z zachodnią bramą miasta, stadionem oraz gimnazjonem. Jego budowę datuje się na okres po zniszczeniu Eretrii przez Persów w V w. p.n.e., a największy rozkwit przypadł na IV–III w. p.n.e.

Teatr zachował typowy dla greckich obiektów teatralnych układ trójelementowy: koilon (audytorium), orchestra (obszar taneczny) oraz skene (budynek sceniczny). Koilon pierwotnie mieścił od 6000 do 6300 widzów i składał się z jedenastu sektorów oddzielonych schodami. Nietypowe dla greckiej architektury jest to, że audytorium nie zostało wykute w naturalnym zboczu, lecz wzniesione na sztucznym nasypie, co wymagało znacznych nakładów inżynieryjnych.

Jednym z najbardziej intrygujących rozwiązań konstrukcyjnych była podziemna, sklepiona komunikacja znana jako „Charonian steps”, łącząca scenę z centrum orkiestry. Takie połączenie było wyjątkowe w greckiej architekturze teatralnej i prawdopodobnie wykorzystywano je do efektów scenicznych, np. pojawiania się postaci z zaświatów, co nadawało spektaklom dodatkową dramaturgię.

Teatr był kilkakrotnie przebudowywany. Po zniszczeniu Eretrii przez Rzymian w 198 r. p.n.e. odbudowano go z mniej trwałych materiałów, a wprowadzono także nowe elementy, takie jak ochronna krata przed pierwszym rzędem miejsc – prawdopodobnie stosowaną podczas walk gladiatorów.

Dziś przetrwały przede wszystkim fragmenty koilonu, częściowe fundamenty sceny oraz podziemnego przejścia. Większość kamiennych siedzeń została niestety rozkradziona lub zniszczona, jednak nawet w stanie ruiny teatr wciąż świadczy o majestacie starożytnej kultury teatralnej i wyjątkowych rozwiązaniach inżynieryjnych Greków.